Η Ομαδική Ψυχοθεραπεία

Ο άνθρωπος ως κοινωνικό ον, είναι δημιουργημένος να ζει και να αναπτύσσεται μέσα σε κοινωνικά σύνολα ή αλλιώς ομάδες. Διαμορφώνεται όσο και διαμορφώνει ο ίδιος το υπόλοιπο σύνολο και αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα όπλα της εξέλιξής του. Η βιολογική του ανάπτυξη πάει χέρι-χέρι με την ψυχοκοινωνική και ψυχολογική του εξέλιξη. Αυτές οι παράλληλες πορείες αλληλοεπιδρούν στο άτομο αλλά και στο σύνολο. Γι’ αυτό λοιπόν και οι ομάδες αποτελούν ένα καίριο κομμάτι της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης. Από την πιο μικρή ομάδα, την οικογένεια, μέχρι και την πιο μεγάλη, το παγκόσμιο χωριό, το άτομο διαμορφώνεται και διαμορφώνει το ίδιο ένα περιβάλλον που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του. Ωστόσο, για τον καθένα μας έχουν υπάρξει σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, περιβάλλοντα με ομάδες που επέδρασσαν ή και συνεχίζουν να επιδρούν αρνητικά. Έτσι, μία ψυχοθεραπευτική ομάδα ως άλλος κοινωνικός μικρόκοσμος, αντλώντας τη δύναμή της μέσα από τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και δυναμικές, έρχεται να παίξει έναν επανορθωτικό και αναπτυξιακό ρόλο για το άτομο.   

Η ομαδική ψυχοθεραπεία είναι μία πολύ αποτελεσματική μορφή ψυχοθεραπείας που θεωρείται βάσει ερευνών ότι έχει την ίδια αποτελεσματικότητα με την ατομική ψυχοθεραπεία (Yalom, 2005) και έχει ως στόχο, έτσι όπως και στην ατομική ψυχοθεραπεία, να προσφέρει στο άτομο μία καλύτερη εικόνα του εαυτού του και να το βοηθήσει ώστε να αναγνωρίσει και να αντιμετωπίσει δυσκολίες και κωλύματα που παρουσιάζει στη ζωή του. Επιπλέον, ο Yalom (2005) επισημαίνει ότι, ειδικά η ομαδική ψυχοθεραπεία, μπορεί να προσφέρει στο άτομο μεγάλη ανακούφιση μέσα από τη διάψευση των αισθημάτων μοναδικότητας του θεραπευόμενου.

Για τον Rogers (1991) οι ομάδες συνάντησης σκοπό έχουν να βοηθήσουν σε μία πορεία προς αλλαγή για τα μέλη τους (είτε αυτό αποτελεί μία βαθύτερη αυτογνωσία είτε ψυχοθεραπεία). Μέσα από μία προσωποκεντρική ματιά, με το ενδιαφέρον εστιασμένο στα δυναμικά και τις ανάγκες που αναδύονται ανάμεσα στα μέλη, δημιουργείται ένα περιβάλλον διευκόλυνσης της επικοινωνίας και των διαπροσωπικών σχέσεων.

Όλες οι θεραπευτικές ομάδες διατρέχονται από αυτούς τους τρεις κοινούς σκοπούς:

  • Την αύξηση της γνώσης των μελών της ομάδας για τον εαυτό τους και τους άλλους.
  • Να διευκρινιστούν οι αλλαγές που επιθυμούν να κάνουν τα μέλη της ομάδας στη ζωή τους, και
  • Να παρασχεθούν στα μέλη της ομάδας τα εργαλεία για να κάνουν αυτές τις αλλαγές.

Αλλά εκτός από αυτούς τους παράγοντες, είναι σημαντικό να διερευνηθεί και η αποστολή όπως και η δομή μιας ομάδας. (Steckl, χ,χ). Έτσι λοιπόν, υπάρχουν διάφοροι τύποι ομάδων ψυχοθεραπείας που διαφοροποιούνται ανάλογα με τους ρόλους των ατόμων και τον σκοπό της θεραπείας. Μερικές από αυτές είναι: οι ομάδες εργασίας, ομάδες καθοδήγησης/ ψυχοεκπαιδευτικές ομάδες, συμβουλευτικές/ διαπροσωπικές ομάδες επίλυσης προβλημάτων, ψυχοθεραπευτικές, υποστηρικτικές και ομάδες αυτο-βοήθειας.

Σχεδόν όλοι μπορούν να βοηθηθούν μέσα από την εμπειρία την ομαδικής θεραπείας, αλλά κυρίως όσοι αντιμετωπίζουν προβλήματα με τις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που η συμμετοχή για ένα άτομο δεν ενδείκνυται. Τέτοιες περιπτώσεις είναι άτομα που βρίσκονται σε μία οξεία ψυχολογική κρίση, έντονα καταθλιπτικά άτομα με αυτοκτονικό ιδεασμό ή άτομα που υποφέρουν από αντικοινωνική διαταραχή (εκτός και αν οι ομάδες αυτές έχουν δημιουργηθεί ειδικά για τέτοιες διαταραχές) ή άτομα που δεν μπορούν να παρακολουθούν τακτικά την ομάδα. Έτσι μπορούν να δημιουργηθούν ετερογενείς ή ομογενείς ομάδες, οι οποίες κυμαίνονται ιδανικά από 3 έως 8 μέλη. Μία ομάδα μπορεί να σχηματιστεί μόνο για μία φορά ή μπορεί να διαρκέσει και για χρόνια, αναλόγως το είδος και το σκοπό της. Επίσης, μπορεί να έχει είτε ανοιχτή δομή, όπου τα μέλη μπορούν να αποχωρούν και να επιστρέφουν αργότερα ή να εισέρχονται νέα μέλη, είτε κλειστή όπου τα ίδια μέλη ξεκινούν και τελειώνουν μαζί την πορεία μιας ομάδας.

Βιβλιογραφία

Bieling, P. J., McCabe, R. E., & Antony, M. M. (2009). Cognitive-behavioral therapy in groups. New York: Guilford Press.

Drama Therapy: Essential Techniques, Activities & Exercises Courses. (2018, August 28). Retrieved from https://positivepsychologyprogram.com/drama-therapy/#definition-drama-therapy

Forsyth, D. R. (2019). Group dynamics. Boston: Cengage.

Kepner, E. (1980). Gestalt group process. In B. Feder & R. Ronall (Eds.), Beyond the hot seat: Gestalt approaches to group. New York: Brunner/Mazel.

Prendiville, P. (1995). Developing facilitation skills. Dublin, Ireland: Combat Poverty Agency.

Steckl, C. (n.d.). Which Type of Therapeutic Group is Right for You? Retrieved from https://www.mentalhelp.net/blogs/which-type-of-therapeutic-group-is-right-for-you/

What is Cognitive Behavioral Therapy (CBT)? A Psychologist Explains. (2019, February 14). Retrieved from https://positivepsychologyprogram.com/what-is-cbt-definition-meaning/

Yalom, I. D., & Leszcz, M. (2006). Θεωρία και πράξη της ομαδικής ψυχοθεραπείας. Αθήνα: Εκδόσεις Άγρα.

Rogers, C. (1991). Ομάδες Συνάντησης, Αθήνα: Εκδόσεις Δίοδος.